Jak wybrać bezpieczne buty robocze na zimę? Ocieplane, wodoszczelne i antypoślizgowe obuwie BHP

Wybór bezpiecznych butów roboczych na zimę wymaga szczegółowej analizy środowiska pracy oraz bezwzględnej zgodności z aktualną normą PN-EN ISO 20345:2022. Prawidłowo dobrane obuwie ochronne musi zapewniać izolację termiczną spodu (CI), pełną wodoszczelność (WR) oraz certyfikowaną przyczepność (SR), co bezpośrednio gwarantuje bezpieczeństwo pracownika i spełnienie rygorystycznych wymogów prawnych stawianych pracodawcom.

Jakie parametry techniczne definiują bezpieczne obuwie do pracy w mrozie?

Bezpieczne obuwie robocze zimowe definiują parametry izolacji spodu od zimna (CI), wodoszczelności całego buta (WR) oraz odporności na poślizg (SR) zgodnie z rygorystycznymi wymogami zaktualizowanej normy PN-EN ISO 20345:2022.

Wybierając profesjonalne obuwie robocze zimowe, należy zwrócić szczególną uwagę na certyfikowane parametry ochronne, które są weryfikowane w warunkach laboratoryjnych. Podstawowym wskaźnikiem dla środowiska o niskich temperaturach jest parametr CI (Cold Insulation). Zgodnie z metodologią badawczą, obuwie umieszcza się na miedzianej płycie w komorze chłodniczej o temperaturze -17 °C. Czujniki termiczne umieszczone wewnątrz buta mierzą spadek temperatury przez 30 minut. Aby obuwie uzyskało certyfikat CI, spadek temperatury wewnątrz nie może przekroczyć 10 °C. Gwarantuje to, że stopa pracownika jest skutecznie izolowana od przemarzniętego podłoża, co zapobiega odmrożeniom i chorobom układu krążenia.

Kolejnym krytycznym parametrem jest wodoszczelność, oznaczana kodem WR (Water Resistance). W przeciwieństwie do starszych norm, aktualne wytyczne jasno rozróżniają odporność samego wierzchu od wodoszczelności całej konstrukcji. Testy WR obejmują badania dynamiczne, w których but jest zginany tysiące razy w kąpieli wodnej, a także testy pneumatyczne, gdzie wnętrze obuwia poddawane jest ciśnieniu rzędu 10 kPa w celu wykrycia najmniejszych nieszczelności na szwach i łączeniach podeszwy z cholewką.

Odporność na poślizg w edycji normy z 2022 roku przeszła rewolucję. Zrezygnowano z dawnych oznaczeń SRA, SRB i SR. Obecnie każde obuwie ochronne musi przejść podstawowy test antypoślizgowy na płytkach ceramicznych z roztworem laurylosiarczanu sodu (NaLS). Jednak dla obuwia przeznaczonego do pracy w trudnych warunkach zimowych kluczowy jest dodatkowy certyfikat SR (Slip Resistance). Oznacza on, że podeszwa została pomyślnie przetestowana na podłożu ceramicznym pokrytym gliceryną, co znacznie lepiej symuluje warunki oblodzenia i zaśnieżenia.

Ochrona mechaniczna pozostaje fundamentem. Podnosek musi wytrzymać uderzenie o energii 200 J oraz zgniecenie siłą 15 kN. Wkładki antyprzebiciowe, chroniące przed stąpnięciem na ostre przedmioty ukryte pod śniegiem, muszą stawiać opór sile minimum 1100 N. Ze względu na zastosowanie zaawansowanych materiałów izolacyjnych i membran, masa buta zimowego często przekracza 700 g, co wymusza stosowanie ergonomicznych wkładek amortyzujących.

Kryteria doboru ciepłych butów zimowych BHP a przepisy prawa pracy

Dobór środków ochrony indywidualnej opiera się na Ocenie Ryzyka Zawodowego (ORZ) oraz art. 237(6) Kodeksu Pracy, który bezwzględnie nakazuje pracodawcy dostarczenie obuwia spełniającego wymogi Rozporządzenia UE 2016/425.

Proces wyposażania pracowników w ciepłe buty zimowe BHP nie jest kwestią uznaniową, lecz twardym obowiązkiem prawnym. Zgodnie z art. 237(6) § 1 Kodeksu Pracy, pracodawca jest obowiązany dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie środki ochrony indywidualnej zabezpieczające przed działaniem niebezpiecznych i szkodliwych dla zdrowia czynników występujących w środowisku pracy. Paragraf 3 tego samego artykułu precyzuje, że dostarczane środki muszą spełniać wymagania dotyczące oceny zgodności. W praktyce oznacza to konieczność stosowania obuwia certyfikowanego według normy PN-EN ISO 20345:2022 (obuwie bezpieczne z podnoskiem, kategorie SB-S7) lub PN-EN ISO 20347:2022 (obuwie zawodowe bez podnoska, kategorie OB-O7).

Kluczowym dokumentem determinującym wybór parametrów jest Ocena Ryzyka Zawodowego (ORZ). Jeśli z dokumentacji wynika, że pracownik jest narażony na działanie niskich temperatur i wilgoci, pracodawca musi zapewnić obuwie o odpowiednich właściwościach. W kontekście nowej normy z 2022 roku należy zwrócić uwagę na zmianę nazewnictwa. Dawny parametr WPA (Water Resistant Upper) został zastąpiony przez WPA (Water Penetration and Absorption). WPA określa wyłącznie odporność materiału wierzchniego na przenikanie i absorpcję wody. Do pracy w głębokim śniegu lub błocie pośniegowym sam parametr WPA jest niewystarczający – ORZ powinno wskazywać na konieczność stosowania obuwia z parametrem WR, gwarantującym wodoszczelność całego buta.

Należy stanowczo podkreślić kwestię legalności stosowania obuwia prywatnego lub alternatywnego, takiego jak popularne ostatnio buty typu barefoot, które nie posiadają certyfikacji Środków Ochrony Indywidualnej (SOI). Jeśli pracodawca dopuści do pracy pracownika w obuwiu niespełniającym wymogów określonych w ORZ, łamie przepisy art. 237(6) do art. 237(10) Kodeksu Pracy. W przypadku wypadku przy pracy, na przykład poślizgnięcia się na oblodzonym rusztowaniu w butach bez certyfikatu SR lub zmiażdżenia palców w butach bez podnoska, pełna odpowiedzialność karna i finansowa spada na pracodawcę. Zastosowanie obuwia pozbawionego certyfikatu CE i zgodności z normami EN ISO w strefach wymagających SOI jest kategorycznie zabronione.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania o zimowe obuwie ochronne

Poniższe zestawienie wyjaśnia najczęstsze wątpliwości dotyczące certyfikacji, parametrów technicznych oraz legalności stosowania konkretnych typów obuwia ochronnego w warunkach zimowych, opierając się na aktualnych normach i przepisach BHP.

Czy buty z oznaczeniem WPA są całkowicie wodoszczelne w śniegu?

Nie, parametr WPA oznacza jedynie odporność wierzchu na przenikanie i absorpcję wody, co absolutnie nie gwarantuje pełnej wodoszczelności całego buta w głębokim śniegu lub stojącej wodzie.

Do pracy w takich warunkach wymagany jest parametr WR, który potwierdza wodoszczelność całej konstrukcji obuwia, w tym szwów i połączeń podeszwy. Buty z samym oznaczeniem WPA sprawdzą się przy lekkich opadach, ale przy ciągłym kontakcie z wilgocią ostatecznie przemokną.

Czy mogę nosić prywatne buty trekkingowe jako obuwie robocze zimowe?

Nie, prywatne buty trekkingowe bez certyfikatu CE i zgodności z normą PN-EN ISO 20345:2022 lub PN-EN ISO 20347:2022 nie stanowią środka ochrony indywidualnej prawnie dopuszczonego do pracy.

Zgodnie z art. 237(6) Kodeksu Pracy, pracodawca nie może dopuścić do pracy pracownika bez odpowiednich SOI wskazanych w Ocenie Ryzyka Zawodowego. Nawet najdroższe buty cywilne nie posiadają certyfikowanych zabezpieczeń, takich jak podnosek wytrzymujący uderzenie o energii 200 J czy wkładka antyprzebiciowa.

Czy oznaczenie SR jest nadal aktualne dla nowych butów na lód?

Nie, w zaktualizowanej normie PN-EN ISO 20345:2022 zrezygnowano z oznaczeń SRA, SRB i SR na rzecz obowiązkowego testu podstawowego oraz opcjonalnego, rygorystycznego certyfikatu SR.

Parametr SR oznacza, że obuwie przeszło zaawansowane testy antypoślizgowe na podłożu ceramicznym pokrytym gliceryną. Jest to obecnie najważniejszy wskaźnik przyczepności, którego należy szukać, wybierając bezpieczne obuwie do pracy na oblodzonych, zaśnieżonych lub śliskich powierzchniach przemysłowych.

Wybierając odpowiednie środki ochrony na mroźne miesiące, warto zainwestować w certyfikowane [buty robocze zimowe ocieplane](https://wisbhp.pl/buty-robocze/buty-robocze-zimowe-ocieplane/), które gwarantują pełną zgodność z rygorystycznymi normami BHP oraz komfort termiczny. Do najcięższych prac budowlanych i inżynieryjnych idealnie sprawdzą się [zimowe buty robocze S3](https://wisbhp.pl/buty-robocze/buty-robocze-zimowe-ocieplane/buty-robocze-zimowe-ocieplane-s3/), zapewniające najwyższy poziom ochrony przed przebiciem, zgnieceniem i wilgocią. Z kolei na stanowiskach niewymagających mechanicznej ochrony palców, gdzie priorytetem jest wyłącznie izolacja termiczna i swoboda ruchu, optymalnym rozwiązaniem mogą być [buty robocze zimowe bez podnoska](https://wisbhp.pl/blog-buty-robocze-zimowe-bez-podnoska/), dobierane ściśle według zakładowej Oceny Ryzyka Zawodowego.

Autor: Zespul ds. Certyfikacji i Audytow WISBHP

Zastosuj wiedzę w praktyce

Odpowiednio dobrane zimowe obuwie BHP redukuje ryzyko wypadku i utrzymuje wydajność przez całą zmianę. Zapoznaj się z ofertą buty robocze zimowe ocieplane, w tym certyfikowane zimowe buty robocze S3 zgodne z PN-EN ISO 20345:2022. Więcej kryteriów doboru znajdziesz w przewodniku po butach roboczych na zimę.

Autor: Zespół ds. Certyfikacji i Audytów WISBHP — dobór ŚOI zgodnie z PN-EN ISO 20345:2022 / 20347:2022 oraz art. 237⁶ KP.