Norma EN 166 w okularach ochronnych — jak odczytywać oznaczenia

Prawidłowy dobór środków ochrony wzroku wymaga precyzyjnego dekodowania symboli wytłoczonych na szybkach i oprawach. Norma EN 166 określa podstawowe wymagania techniczne dla wszystkich typów indywidualnej ochrony oczu przed zagrożeniami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi i promieniowaniem optycznym.

Wyjaśniamy, jak interpretować klasy optyczne, odporność na uderzenia oraz oznaczenia powłok, aby spełnić wymogi BHP w zakładzie.

Struktura i oznaczenia normy EN 166 na szybkach oraz oprawkach

Norma EN 166 standaryzuje parametry ochronne okularów, gogli i osłon twarzy, dzieląc oznaczenia na sekwencję symboli wybitych trwale i osobno na powierzchni soczewki oraz na ramce oprawy.

⚖️ Prawidłowy odczyt oznakowania wymaga rozróżnienia parametrów samej szybki filtrującej od właściwości konstrukcyjnych ramki.

🛡️ Zgodnie z normą EN 166, pełne oznakowanie środka ochrony wzroku składa się z dwóch niezależnych ciągów alfanumerycznych.

💡 Przeprowadziliśmy setki doradztw BHP i za każdym razem okazuje się, że kluczowa jest nie cena, lecz dopasowanie do konkretnych warunków stanowiska.

Szybka okularowa odpowiada bezpośrednio za jakość optyczną, absorpcję promieniowania oraz odporność na uderzenia czołowe, natomiast oprawa determinuje stabilność mechaniczną, szczelność przed aerozolami oraz dopasowanie do geometrii twarzy pracownika.

🛡️ W sytuacji, gdy szybka i oprawa posiadają odmienne klasy odporności mechanicznej, całemu produktowi przypisuje się poziom ochrony odpowiadający elementowi o niższych parametrach.

Znakowanie szybki (soczewki)

Ciąg znaków na szybce zawiera informacje o stopniu filtracji, producencie, właściwościach optycznych, wytrzymałości mechanicznej oraz powłokach uszlachetniających. Przykładowe oznaczenie 2C-1.2 W 1 FT K N CE odczytuje się w następującej kolejności:

1. Kod filtru i stopień ochrony (np. 2C-1.2): Pierwszy człon oznacza typ ochrony przed promieniowaniem zgodnie z normami powiązanymi:

2 lub 2C — filtr chroniący przed promieniowaniem nadfioletowym (UV) wg normy EN 170 (litera C oznacza ulepszone rozpoznawanie kolorów),

1. 4 – filtr chroniący przed promieniowaniem podczerwonym (IR) wg normy EN 171,

5 lub 6 – filtr przeciwsłoneczny do zastosowań przemysłowych wg normy EN 172 (np. przyciemnienia w klasach od 5-1.1 do 5-3.1).

Liczba po myślniku (np. 1.2, 2.5, 3.1) określa stopień zaciemnienia — im wyższa wartość, tym mniejsza przepuszczalność światła widzialnego.

• Identyfikator producenta (np. W, CXS, 3M): Znak handlowy wytwórcy odpowiedzialnego za deklarację zgodności.

• Klasa 1: Najwyższa jakość optyczna o dopuszczalnej mocy sferycznej w granicach +/- 0.06 dioptrii. Przeznaczona do pracy ciągłej przez pełną 8-godzinną zmianę roboczą; nie powoduje dystorsji obrazu, zmęczenia wzroku ani bólów głowy.
• Klasa 2: Dopuszczalna moc refrakcyjna do +/- 0.12 dioptrii. Dedykowana do prac przerywanych i okresowych.
• Klasa 3: Dopuszczalna moc refrakcyjna do +/- 0.25 dioptrii. Wyłącznie do doraźnych, krótkotrwałych czynności; zabroniona do użytku stałego.

1. Odporność mechaniczna (S, F, B, A):

1. Odporność na cząstki w skrajnych temperaturach (T): Litera T występująca bezpośrednio po symbolu mechanicznym (np. FT, BT) potwierdza zachowanie deklarowanej odporności na uderzenia w zakresie temperatur od -5°C do +55°C.

1. Dodatkowe właściwości ochronne:

8 – odporność na łuk elektryczny powstający przy zwarciu (zgodnie z badaniami otwartego łuku elektrycznego),

9 – odporność na przywieranie stopionych metali oraz przenikanie gorących ciał stałych.

1. Certyfikowane powłoki funkcyjne:

K — odporność powierzchni na uszkodzenia przez drobne cząstki stałe (ang. anti-scratch — test ścieralności piaskiem wg EN 168),

N — odporność na zamglenie (ang. anti-fog — zachowanie przejrzystości przez minimum 8 sekund w warunkach kondensacji pary wodnej).

Znakowanie ramki (oprawy)

Oznaczenie na ramce wskazuje zgodność konstrukcyjną z geometrią twarzy oraz obszary zastosowań środowiskowych. Przykładowy zapis W 166 3 4 FT CE oznacza:

1. W — identyfikator producenta,

1. 166 – numer europejskiej normy bazowej (EN 166),

1. Obszar zastosowania (cyfry od 3 do 9):

3 – ciecze (krople i rozbryzgi cieczy — konstrukcja gogli szczelnych lub osłon),

1. 4 – grube cząstki pyłu (pyły o średnicy cząstek powyżej 5 mikrometrów),

5 – gaz i drobne cząstki pyłu (aerozole, dymy, pary i pyły poniżej 5 mikrometrów — pełna szczelność gazowa),

8 – łuk elektryczny zwarciowy (ochrona przed poparzeniem termicznym i promieniowaniem UV),

9 – stopione metale i gorące cząstki stałe (ochrona przed wnikaniem ciekłego żelaza, aluminium do wnętrza oprawy).

1. FT — odporność mechaniczna oprawy w skrajnych temperaturach,

H — oprawa zaprojektowana dla małej wielkości głowy (wąski rozstaw zauszników i mostka).

Kryteria doboru ochrony oczu wg BHP i przepisów prawa

Dobór okularów ochronnych wynika bezpośrednio z Oceny Ryzyka Zawodowego (ORZ) oraz art. 237(6) Kodeksu pracy, nakazującego pracodawcy bezpłatne dostarczenie certyfikowanych środków ochrony indywidualnej.

• Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy pracodawca nie może dopuścić pracownika do wykonywania pracy bez środków ochrony indywidualnej przewidzianych dla danego stanowiska.
• Procedura doboru musi opierać się na systematycznej analizie zagrożeń (ORZ) oraz Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 w sprawie środków ochrony indywidualnej.
• ⚡ Okulary przeciwodpryskowe kwalifikowane są do Kategorii II (zagrożenia średnie), natomiast osłony chroniące przed łukiem elektrycznym lub ciekłym metalem do Kategorii III (zagrożenia śmiertelne i nieodwracalne uszkodzenia zdrowia).

Współczesna inżynieria bezpieczeństwa uwzględnia również proces harmonizacji norm europejskich. Norma EN 166 jest sukcesywnie zastępowana przez globalny standard EN ISO 16321-1:2022 (Ochrona oczu i twarzy do użytku zawodowego — Wymagania ogólne).

• Nowy system ISO wprowadza zaktualizowany podział na poziomy prędkości uderzeń (oznaczenia literowe C, D, E zastępujące dawne F, B, A) oraz bardziej rygorystyczne testy optyczne w strefach peryferyjnych.
• Zgodnie z przepisami przejściowymi Rozporządzenia 2016/425, certyfikaty badania typu UE wystawione w oparciu o EN 166 zachowują ważność do końca okresu ich certyfikacji (maksymalnie 5 lat od daty wydania).

Dobierając okulary ochronne en166, służby BHP muszą przestrzegać zasady nadrzędności ochrony:

• 🔥 Tradycyjne okulary z zausznikami chronią wyłącznie przed uderzeniami czołowymi i częściowo bocznymi o niskiej energii (klasa F, maksymalnie 45 m/s).
• ⚠️ Przy zagrożeniu rozpryskami chemikaliów (symbol 3) lub pyłami (symbol 4) konieczne jest zastosowanie gogli z pośrednią wentylacją labiryntową, uniemożliwiającą bezpośredni wlot kropli do strefy oka.

W środowiskach gazowych i przy pracy z toksycznymi oparami bezwzględnie wymagane są gogle bezwentylacyjne (symbol 5).

Przy cięciu plazmowym, szlifowaniu ciężkim i pracach spawalniczych okulary muszą być uzupełnione o nagłowne osłony twarzy (klasa B lub A).

Polecane rozwiązania ochronne ze sklepu WISBHP

Właściwa ochrona narządu wzroku opiera się na doborze atestowanych okularów i gogli dostosowanych do specyfiki stanowiska, poziomu zapylenia oraz emisji szkodliwego promieniowania optycznego.

W asortymencie sklepu kategoria główna Ochrona wzroku i twarzy obejmuje pełne spektrum certyfikowanego sprzętu ochronnego, w tym wyspecjalizowane Okulary ochronne zaprojektowane z myślą o zróżnicowanych warunkach przemysłowych.

Kluczowym parametrem wyboru pozostaje konstrukcja mechaniczna oraz obecność powłok podnoszących żywotność soczewki.

Rekomendowany model: LYNX Metal-Free

Do prac ogólnomontażowych, obróbki mechanicznej tworzyw oraz prac w elektrotechnice rekomendowane są Okulary LYNX CXS robocze ochronne Metal-Free filtr UV385 bezbarwne EN 166 EN 170.

Model ten charakteryzuje się całkowicie dielektryczną konstrukcją wolną od elementów metalowych (ang. metal-free), 1. klasą optyczną umożliwiającą pracę ciągłą oraz zintegrowanym filtrem UV 385 nm zgodnym z normą EN 170 o odporności mechanicznej FT.

W warunkach podwyższonego zapylenia oraz ryzyka zachlapania cieczami doskonale sprawdzają się Okulary ochronne bhp CXS BRYNAS z wentylacją pośrednią i filtrem UV bezbarwne. Wyposażone w system wentylacji labiryntowej, skutecznie blokują przedostawanie się kropel cieczy i grubych pyłów do oka, redukując jednocześnie zjawisko kondensacji pary wodnej na wewnętrznej powierzchni szybki poliwęglanowej.

Modele dostępne w sklepie

Najczęściej wybierane modele w naszym sklepie:

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy klasa optyczna 1 w normie EN 166 pozwala na noszenie okularów przez całą 8-godzinną zmianę roboczą?

Tak — pierwsza klasa optyczna oznacza najwyższą jakość wykonania soczewki o znikomych odchyłkach refrakcyjnych (do +/- 0.06 dioptrii), co pozwala na bezpieczne, nieprzerwane noszenie okularów przez całą zmianę roboczą bez ryzyka astenopii, zmęczenia mięśni oka czy bólów głowy.

Soczewki oznaczone klasą 2 i 3 generują większe zniekształcenia sferyczne i pryzmatyczne, dlatego norma dopuszcza je wyłącznie do prac krótkotrwałych i okresowych. Regularne stosowanie klas niższych niż 1 w pracy ciągłej prowadzi do pogorszenia ostrości widzenia u pracowników.

Czy tradycyjne okulary ochronne mogą posiadać oznaczenie odporności mechanicznej B lub A?

Nie — tradycyjne okulary ochronne wyposażone w klasyczne zauszniki mogą uzyskać maksymalnie certyfikację odporności mechanicznej F (energia uderzenia 0.87 J, prędkość do 45 m/s) lub FT, ponieważ ich otwarta konstrukcja nie zapobiega zepchnięciu oprawy w głąb oczodołu przy uderzeniach o wyższej sile.

Oznaczenie B (energia 6.19 J, prędkość do 120 m/s) wymaga szczelnego przylegania do twarzy za pomocą taśmy elastycznej i jest zarezerwowane dla gogli, natomiast oznaczenie A (energia 15.5 J, prędkość do 190 m/s) przypisywane jest wyłącznie pełnym osłonom i przyłbicom chroniącym całą twarzoczaszkę.

Czym różni się powłoka K od powłoki N na szybkach okularów ochronnych?

Tak — litera K i litera N oznaczają dwa zupełnie odmienne, wzajemnie uzupełniające się procesy uszlachetniania powierzchni poliwęglanu: symbol K potwierdza certyfikowaną odporność na zarysowania drobnoziarnistymi cząstkami stałymi.

Warto także zobaczyć: Przewodnik po Rozmiarach.